محمد بن عبد الله بن عبيد الله بن محمود

167

تحفه خانى ( فارسى )

سميت است و اسهال آن بر سبيل قهر طبيعت است پس اصلاح آن بوقت خوردن بادويه كه در آن فادزهرى باشد اولى است و گفته‌اند كه جمع ميان دوائى مربق و عاصر و تليين بر وجهى كه هر سه متكافى القوه باشد بلكه همان مقدار مىبايد شد كه عاصر با تليين ممزوج و مخلوط باشد . [ 81 ] مقاله در بيان تدبير قئ و منافع و مضار او و احوالى كه عارض مردم مىشود مرتكب قى مىشوند و بتدارك قى اگر بافراط واقع شود و ببايد دانست كه از اشخاص كه ايشان را قئ كردن مجوز نيست اگر مرتكب شوند مخاطره است اين جماعت‌اند كه مذكور مىكرد و كسى كه هيئت او تنگ مخلوق شده است و گردن او باريك و يا نفس بدشوارى مىزند و شخصى كه مهيا شده باشد از براى نفث الدم و كسى كه ضعيف المعده باشد و كسى كه بسيار فربه باشد و كسى كه برو قى دشوار باشد و كسى كه عادت قى كردن نداشته باشد اين جماعت مذكوره را قى مجوز نيست و هرگاه ازين طايفه را قى ضرورت افتد تجربه بقئ خفيف بايد كرد و ايراد مقيئيات قويه بر ايشان جائز نيست و اگر چنانچه اجابت قئ به آسانى بمقئ خفيف حاصل شود بعد از آن ايراد قوى مىتوان كرد و هرگاه قئ شخص عسر الاجابت باشد و قى ضرورى باشد حيله در آن اول مهيا ساختن شخص و عادت فرمودن اوست و از اغذيه لينه سريع الهضم به او دادن و در غذا دسومت اختيار كردن و ميل بشيرينيها نمودن و ترك رياضات شاقه كردن و بوقت قى كردن اختيار غذاى چند لذيذ بايد كرد به اين ملاحظه كه چون شخص عسر الاجابت